Maaş Nasıl Hesaplanır? 2026 Kapsamlı Rehber

Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark

Maaş hesaplamayı anlamanın ilk adımı brüt ve net kavramlarını netleştirmektir. Brüt maaş, işverenin bordroda beyan ettiği, iş sözleşmesinde yazan tutardır. Net maaş ise bu brüt tutardan yasal kesintiler düşüldükten sonra çalışanın hesabına geçen kısımdır. İş ilanlarında ve maaş görüşmelerinde geçen rakam genelde brüttür; çalışanı asıl ilgilendiren ise eline geçecek net tutardır.

Brütten nete giden yolda dört kesinti uygulanır: işçi SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi. Bu kesintilerin toplamı, maaş seviyesine ve yıl içindeki kümülatif vergi matrahına göre değişir — bu yüzden aynı brüt maaş, yılın farklı aylarında farklı net tutar verebilir.

Maaş nasıl hesaplanır? Adım adım (brütten nete)

1) Brüt ücret belirlenir. 2) Brüt ücretten işçi SGK primi (%14) ve işsizlik sigortası primi (%1) kesilir — bu ikisi SGK taban/tavan sınırları arasında kalan kısım üzerinden hesaplanır. 3) Kalan tutar gelir vergisi matrahını oluşturur; bu matrah, yıl başından o aya kadar biriken kümülatif matraha eklenerek dilimli şekilde vergilendirilir. 4) Aynı brüt ücret üzerinden ayrıca damga vergisi (binde 7,59) hesaplanır. 5) Asgari ücrete isabet eden gelir ve damga vergisi tutarı istisna olarak düşülür. 6) Brüt ücretten tüm bu kesintiler çıkarılınca net maaş bulunur.

Örnek: 50.000 TL brüt maaşı olan, kümülatif matrahı henüz düşük bir çalışan için SGK işçi payı 7.000 TL, işsizlik payı 500 TL kesilir; kalan 42.500 TL ilk dilimde (%15) vergilendirilir ve asgari ücret istisnası düşüldükten sonra gelir vergisi bulunur. Tüm kesintiler brüt maaştan düşülünce net maaş ortaya çıkar. Adım adım tam hesaplama için "Brütten Nete Maaş Hesaplama" rehberine bakabilirsiniz.

Maaş nasıl hesaplanır? Netten brüte (tersten hesaplama)

Bazen elinize geçmesini istediğiniz net tutar bellidir ve buna karşılık gelen brüt maaşı bulmanız gerekir — örneğin bir iş teklifinde "elinize X TL net geçecek" deniyorsa. Bu hesaplama, brütten nete hesaplamanın kapalı bir formülü olmadığından (vergi dilimli/kümülatif olduğundan) genellikle deneme-yanılma (matematikte "ikili arama") yöntemiyle yapılır: bir brüt tahmini yapılır, o brütün net karşılığı hesaplanır, hedef nete ulaşana kadar tahmin küçük adımlarla düzeltilir.

Bu yöntemin özel bir uygulaması "net maaş garantisi"dir: işveren, çalışanın net maaşının yıl boyunca sabit kalmasını taahhüt eder; kümülatif matrah yükselip vergi dilimi değiştikçe gerekli brüt maaş işveren tarafından otomatik olarak yükseltilir. Bu durumda dahi SGK, gelir vergisi ve damga vergisi bordroda her zaman normal şekilde gösterilir — sadece bu ek maliyeti işveren üstlenmiş olur.

Mesai, prim ve ikramiye eklendiğinde maaş hesaplaması nasıl değişir?

Fazla mesai, prim, ikramiye gibi ek ödemeler de genellikle ücret sayılır ve normal maaş gibi SGK, gelir vergisi ve damga vergisine tabidir. Farkları, bu ek kazançların o ayki toplam brüte eklenip kümülatif matrahı da büyütmesidir — bu yüzden yüksek bir mesai veya ikramiye, sadece o ayın değil, yılın kalan aylarının da vergi dilimini etkileyebilir. Mesai ücretinin özel hesaplama yöntemi için "Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?" rehberine bakabilirsiniz.

Maaş hesaplamada sık yapılan hatalar

"Net maaş, brüt maaşın sabit bir yüzdesidir" varsayımı yanlıştır — kesinti oranı, kümülatif matrahınıza ve dolayısıyla hangi vergi diliminde olduğunuza göre değişir; aynı brüt maaş Ocak ayında ve Aralık ayında farklı net verebilir.

SGK tavanını göz ardı etmek de sık yapılan bir hatadır: brüt ücret SGK tavanını (2026'da 297.270 TL) aştığında, aşan kısımdan SGK/işsizlik primi kesilmez — bu da yüksek maaşlarda net/brüt oranının farklı davranmasına yol açar.

Son olarak, "net maaş garantisi" ile "brüt maaş sabit" senaryolarını karıştırmak yaygındır. Brüt sabitse, vergi dilimi yükseldikçe net maaş azalabilir; net garantiliyse azalan net yerine artan brüt görülür — ikisi de aynı vergi mantığının farklı yansımalarıdır, hesaplama hatası değildir.