İhbar Tazminatı Nedir? Süreler ve Hesaplama

İhbar süresi nedir?

4857 sayılı İş Kanunu m.17 uyarınca, belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf (işçi veya işveren), karşı tarafa kanunda belirlenen süre kadar önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bu süreye "ihbar süresi" denir ve amacı, diğer tarafa yeni bir iş ya da çalışan bulma zamanı tanımaktır.

Kıdeme göre ihbar süreleri

İş Kanunu m.17/2 uyarınca süreler işçinin kıdemine göre kademelenir: 6 aya kadar kıdemi olanlar için 2 hafta, 6 ay - 1,5 yıl arası için 4 hafta, 1,5 - 3 yıl arası için 6 hafta, 3 yıldan fazla kıdemi olanlar için 8 haftadır. Bu süreler kanunda belirtilen asgari sürelerdir; iş sözleşmesiyle artırılabilir.

İhbar tazminatı ne zaman doğar?

Taraflardan biri bu bildirim süresine uymadan sözleşmeyi feshederse, bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat ödemek zorunda kalır — buna "ihbar tazminatı" denir (İş Kanunu m.17/4). Yani ihbar tazminatı, çalışılmayan bildirim süresinin parasal karşılığıdır.

İhbar tazminatı ile kıdem tazminatı farklı kavramlardır: kıdem tazminatı en az 1 yıllık kıdemi olan ve kanunda sayılan şartlarla işten ayrılan işçiye ödenirken, ihbar tazminatı süreye bağlı bildirim yükümlülüğüne uyulmamasının sonucudur ve kıdem şartı aranmaz. İkisi aynı fesihte birlikte de gündeme gelebilir.

İhbar tazminatı nasıl hesaplanır? Örnek

İhbar tazminatı, işçinin "giydirilmiş" brüt ücreti (maaşa ek olarak düzenli sağlanan yol, yemek, ikramiye gibi ödemeler dahil brüt ücret) üzerinden, ihbar süresine denk gelen gün sayısı kadar hesaplanır. Kıdem tazminatının aksine bir tavan uygulaması yoktur — giydirilmiş brüt ücretin tamamı esas alınır.

Örnek: 4 yıllık kıdemi olan ve giydirilmiş brüt ücreti 60.000 TL olan bir çalışan için ihbar süresi 8 haftadır (56 gün). Günlük ücret 60.000 ÷ 30 = 2.000 TL olduğundan, brüt ihbar tazminatı 2.000 × 56 = 112.000 TL olarak hesaplanır. Bu tutardan aşağıdaki bölümde açıklanan vergi kesintileri düşülerek net tutar bulunur.

İhbar tazminatının vergilendirilmesi

Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatı, çalışılmayan bir sürenin ücreti sayıldığından (GVK m.61) gelir vergisinden istisna değildir: normal ücret gibi hem gelir vergisine (yıl içindeki kümülatif matraha eklenerek) hem damga vergisine tabidir. SGK primi açısından ise ihbar tazminatı, iş sözleşmesi sona erdikten sonraki bir döneme ait olduğundan prime esas kazanca dahil edilmez.